• Ellen en Gijs Kok vonden het zonde om de ongebruikte mestkelder zomaar dicht te gooien met grond.

    Jorn van Eck

Van mest naar warmte

COTHEN Bij iedere boerderij zijn ze aanwezig: silo's of kelders waarin de mest wordt opgeslagen in de wintermaanden, totdat het weer op het land kan worden uitgereden. Maar wat doe je met zo'n mestkelder als er geen koeien meer op het bedrijf zijn?

Ellen en Gijs Kok van Bed & Breakfast de Nachtdijk in Cothen vonden het zonde om de ongebruikte mestkelder zomaar dicht te gooien met grond en bedachten dat de ruimte wellicht gebruikt kon worden voor warmteopslag. Ze proberen namelijk hun bedrijf zo duurzaam mogelijk te runnen en zoeken naar een manier om warmte op te slaan zodat het in koudere tijden weer benut kan worden.

Op het erf van de familie Kok is ongeveer 600 kubieke meter leegstaande mestkelder aanwezig. Het is de bedoeling om die ruimte te benutten voor warmteopslag. Wat hiervoor de beste methode is, dat onderzoeken ze momenteel: kan de warmte het best bewaard worden door de kelders te vullen met water, zand, zout of misschien iets heel anders? En hoe krijgen we de warmte in de mestput en er op een later moment weer uit? Deze vragen bleken behoorlijk ingewikkeld! Ellen: "Warmteopslag is geen nieuw fenomeen. De ontwikkelingen op het gebied van energiebesparing en energieopslag gaan heel snel, maar zijn meestal niet toepasbaar bij monumentale panden. Bijna altijd wordt uitgegaan van nieuwbouw en van grootschalige projecten. Er is wel informatie over allerlei technieken, maar dat zijn losse puzzelstukken die nog niet in elkaar passen. Gelukkig zijn er steeds meer deskundigen die onze vraag interessant vinden en met ons mee willen denken."

De Bed & Breakfast van Gijs en Ellen Kok is gevestigd in een monumentale boerderij, die generaties lang in gebruik is geweest als agrarisch bedrijf en nu een nieuwe functie heeft als verblijfsaccommodatie. De stal is enkele jaren geleden omgebouwd tot luxe gastenkamers en binnenkort zal ook de hooiberg en de deel van de boerderij gebruikt gaan worden voor de ontvangst van gasten. Bij de verbouwing van de oude stal tot B&B is al zoveel mogelijk gelet op duurzaamheid en het terugdringen van het energiegebruik. Gijs: "Het warme water voor de douches en de verwarming komt van de zon, we hebben zonnepanelen waarmee we elektriciteit opwekken, we spoelen de wc's met 'grijs' water, het gebouw is optimaal geïsoleerd en de verlichting bestaat voor 100% uit ledverlichting. Verder hebben we bij de bouw veel oud materiaal hergebruikt, zoals gebroken puin, isolatieplaten van de oude stal, oude planken." Door al deze maatregelen mag B&B De Nachtdijk zich dan ook trotse eigenaar noemen van het gouden 'Green Key keurmerk', het milieukeurmerk voor de recreatiesector.

Dit resultaat motiveert Ellen en Gijs om nóg meer duurzaamheidsmaatregelen te nemen: ze streven er naar bij de verbouwing van de hooiberg en de deel naar een nul-op-de-meter situatie te komen. Ellen: "Dat blijkt een behoorlijke puzzel te zijn. We hebben daarom een beroep gedaan op diverse deskundigen om te onderzoeken hoe we die CO2 neutrale situatie kunnen realiseren. Daarbij willen we dus de mestkelder gebruiken voor warmteopslag, maar ook gebruik maken van andere technieken om energie te besparen en op te slaan. En om het extra ingewikkeld te maken, hebben we ook nog te maken met de regels voor monumentale gebouwen. We mogen dus niet zomaar allerlei dingen aan de gevel of op het dak bevestigen."

Voor het inschakelen van die experts heeft de familie Kok een bijdrage gekregen vanuit de provincie Utrecht en het Europese programma LEADER. Gijs: "Zodra we een goede manier gevonden hebben om warmte in de mestput op te slaan en te benutten op ons bedrijf, zorgen we ervoor dat die informatie ook voor anderen beschikbaar komt. Dan hoeven zij het wiel niet opnieuw uit te vinden."

Heeft u zelf ideeën om een activiteit rond duurzame energievoorziening op het platteland op te starten? Wellicht komt u dan in aanmerking voor subsidie vanuit het Europese programma LEADER. Kijk voor meer info op www.o-gen.nl/LEADER.