• Jippe met zijn vader Han Hoogeveen.

    Richard Thoolen
  • Het voltallige team dat Nederland gaat vertegenwoordigen op de Internationale Wiskunde Olympiade. Jippe staat rechts.

    Sietske Tacoma

Odijkse bolleboos naar Internationale Wiskunde Olympiade

Jippe Hoogeveen uit Odijk is een echte bolleboos op het gebied van wiskunde. Hij gaat Nederland vertegenwoordigen op de Internationale Wiskunde Olympiade die in juli in Bath (Verenigd Koninkrijk) gehouden wordt. Jippe heeft zijn talent niet van een vreemde: zowel de vader en moeder van Jippe beschikken over een groot wiskundig inzicht en zijn beiden werkzaam in de wiskunde/informatica bij de Universiteit van Utrecht.

Om zich te kwalificeren voor de Internationale Wiskunde Olympiade (IMO) moest Jippe eerst excelleren op de Nederlandse Wiskunde Olympiade. De Nederlandse Wiskunde Olympiade is een jaarlijkse wiskundewedstrijd voor leerlingen van havo en vwo waaraan alle leerlingen van klas 1 t/m 5 mee kunnen doen. Dit jaar deden er meer dan 10.000 leerlingen mee die allen hun best deden om zich te kwalificeren voor het Nederlandse team. Dat lukte echter maar een 6-tal leerlingen, in dit geval allemaal jongens waaronder Jippe. Jippe, zijn vader dhr Hoogeveen en oud-deelneemster en nu persvoorlichter Sietske Tacoma geven toelichting op het gebeuren.

JONGENS versus MEISJES
Jippe: ,,Er zijn meer jongens dan meisjes die meedoen, maar ik heb geen verklaring waarom zich geen meisjes gekwalificeerd hebben." Hoogeveen: ,,Er nemen meer dan 100 landen deel aan de Internationale Wiskunde Olympiade en bij veel teams zien we wel één of meerdere meisjes. Het team van de Verenigde Arabische Emiraten bestaat zelfs louter uit meisjes. Misschien is het zo dat jongens over het algemeen wat meer affiniteit hebben met het oplossen van logische problemen, maar zij hebben zeker niet het alleenrecht." Sietske: ,,Jongens zijn over het algemeen wat competitiever ingesteld en wagen sneller een kans. Meisjes zijn wat meer bescheiden. De afgelopen 10 jaar is het percentages meisjes bij de eerste ronde wel gestegen van 34% naar 44%, maar daarmee zijn we er nog niet. Mede daarom is in 2012 de 'European Girls' Mathematical Olympiad' gelanceerd, een Europese wiskundewedstrijd speciaal voor meisjes. Daar doet Nederland vanaf het begin aan mee en sindsdien hebben we altijd meer meisjes in de training. Nederland mag deze Europese wedstrijd in 2020 organiseren." 

OPWARM VRAGEN
Jippe heeft zich gekwalificeerd door tijdens een aantal selectierondes met oplopende moeilijkheidsgraad juiste antwoorden te geven. De eerste ronde ziet Jippe als een opwarmronde met eenvoudige vragen. Om een beeld te geven van deze eenvoud worden twee voorbeelden gegeven:

1. Familie Jansen rijdt over de Duitse autowegen naar een verre vakantiebestemming.  Ze starten met een volle tank. Na 1/3 van de afstand afgelegd te hebben is er nog 75% van de benzine in de tank over. Hoeveel zit er nog in de tank halverwege de rit?
2. In een klaslokaal staan stoelen en krukken. Op elke stoel en op elke kruk zit een kind. Elke stoel heeft 4 poten, elke kruk heeft 3 poten en elk kind heeft 2 benen. Bij elkaar geeft dit een totaal van 39 poten en benen.Hoeveel stoelen staan er in de klas?

Jippe heeft geen enkele moeite om de juiste antwoorden te geven. Jippe: ,,Voor deze opdrachten hoef je alleen maar goed te kunnen rekenen. Maar als men verder komt worden de opgaven steeds uitdagender en moeilijker en is er veelal ook creativiteit benodigd. Daar kan ik ook twee voorbeelden van geven. Men moet zich wel realiseren dat het gebruik van rekenmachientjes tijdens de Wiskunde Olympiade niet is toegestaan.

IETS MOEILIJKER
1. Als je alle oneven getallen tussen 0 en 100 met elkaar vermenigvuldigt, op welk cijfer eindigt dan het het resultaat?
2. Het betegelen van een n-trap. Wie deze opgave wil proberen te maken kan bijgaande video bekijken waarin Jippe deze verder uitlegt.

BASIS VAN SUCCES
Jippe doet voor de 2e keer mee aan de Internationale Wiskunde Olympiade en heeft 3 keer meegedaan aan de Nationale Wiskunde Olympiade. Wat staat er aan de basis van zijn succes? Jippe: ,,Natuurlijk heb ik het talent van mijn vader en moeder geërfd, maar daarmee ben ik er nog niet. Het komt ook neer op oefenen, oefenen en nog eens oefenen. De wiskunde-opgaven van de Olympiades zijn heel anders dan de wiskunde-opgaven van school. Op school is het veel meer regeltjes toepassen, maar de opdrachten van de Olympiades lijken meer op puzzels. Je moet veel meer nadenken en creatief zijn om ze binnen de gestelde tijd te kunnen oplossen. Door oefenen kan ik mijn probleemoplossend vermogen vergroten."

TOP
De Internationale Wiskunde Olympiade wordt dit jaar al voor de 60e keer gehouden. De eerste keer was in 1959 te Roemenië waar toen 7 landen aan deel namen. Inmiddels doen er meer dan 100 landen mee. Hoe presteert Nederland in het algemeen op de Internationale Wiskunde Olympiade? Hoogeveen: ,,Het niveau daar is erg hoog, en de top 3 bestaat meestal uit China, Rusland en de Verenigde Staten. Deze landen pakken het veel serieuzer aan en hun kandidaten worden veel meer gefaciliteerd. Het staat daar ook veel hoger in aanzien." Sietske: ,,Er is daar een strenge selectie voor universiteiten. Serieuze deelname aan olympiades vergroot je kansen om toegelaten te worden op deze universiteiten. Dit zorgt voor extra motivatie bij de leerlingen. En verder zijn er gewoon heel veel Chinezen, Russen en Amerikanen  waardoor ze uit veel meer potentiële deelnemers kunnen kiezen. Toch doet Nederland het niet slecht. Ons trainingsprogramma is flink uitgebreid en de afgelopen vijftien jaar zaten we bij de top 30 en soms zelfs bij de top 20."

OPGAVEN
Sietske: ,,De opgaven worden bedacht door de deelnemende landen zelf. Elk land stuurt opgaven in naar de 'Problem Selection Committee' van het organiserende land. Uiteraard moeten deze opgaven nieuw en origineel zijn, want het is niet de bedoeling dat leerlingen opgaven eerder gezien kunnen hebben. De 'Problem Selection Committee' maakt van de ingezonden opgaven een shortlist met opgaven over uiteenlopende onderwerpen (meetkunde, getaltheorie, algebra, combinatoriek) en van uiteenlopende moeilijkheidsgraad. Vlak voordat de Internationale Wiskunde Olympiade begint komen alle "Leaders" van de deelnemende landen bij elkaar om uit de shortlist de zes opgaven voor de wedstrijd te selecteren. Het is de afgelopen jaren een aantal keer gebeurd dat een opgave die was ingezonden door Nederland uiteindelijk in de wedstrijd terechtkwam."

De Internationale Wiskunde Olympiade vindt dit jaar plaats van 16 tot en met 22 juli. We wensen het Nederlandse Team in het algemeen en Jippe in het bijzonder veel succes.