• Mireille de Putter

Aan Tafel met Margaret van Straalen

BUNNIK Vandaag schuiven we aan bij Dagcentrum Utrecht-Oost in Bunnik. In de voormalige bibliotheek waar eens kasten vol boeken stonden, bevindt zich nu een woon- en eetkamer met een ruime open keuken. Mensen die door een beperking niet zelfstandig dagelijkse activiteiten kunnen ondernemen, kunnen terecht bij DUO. Her en der verspreid zitten ouderen te praten, te lezen of koffie te drinken. Accordeonmuziek klinkt. Op tafel staat de sjoelbak al klaar.

door Mireille de Putter

APPELTAART Vanuit de keuken verspreidt zich de geur van appeltaart die in de oven staat. Kok Leon rolt het deeg uit voor de volgende. Vrijwilliger Achmed schilt appels. DUO krijgt regelmatig een kist vol van de boer naast het dagcentrum in 't Goy. Leon begint zijn werkdag als chauffeur en haalt de mensen thuis op. Daarna bereidt hij een warme maaltijd als lunch. Terwijl hij citroenschil snijdt, vertelt Leon dat hij hier door zijn ervaring als mantelzorger is terechtgekomen. 'Mijn moeder had alzheimer. Jarenlang hebben mijn vader, broer en ik haar thuis verzorgd.' Toen twaalf jaar geleden de eerste DUO-vestiging in Utrecht opende, ging Leons moeder er wekelijks naartoe. 'Het was een plek waar ze zich thuis voelde en het gaf ons wat ruimte.' In die tijd ging het restaurant dat Leon en zijn broer runden failliet. Zijn broer werd gevraagd om als kok bij DUO Utrecht te komen werken. Zelf ging Leon er als vrijwilliger aan de slag. 'Voor mensen zorgen zit in mijn aard.' Toen de derde DUO-locatie opende in Bunnik kwam hij hier als kok in dienst.

ONGEDWONGEN Ondertussen schuifelen mensen vanuit de huiskamer richting uitgang. Wie zin heeft, kan mee met een busrit naar Amelisweerd. Anderen willen liever (duo)fietsen of een potje sjoelen. Een mevrouw uit Bilthoven vertelt dat ze hier komt, omdat ze eenzaam is. 'Ik praat hier graag met mensen.' Een 88-jarige meneer uit Zeist vertelt dat zijn vrouw hem heeft aangemoedigd om wat meer buitenshuis te doen. 'Een dag in de week ga ik hier naartoe. Het is heel ongedwongen, maar goed georganiseerd.' Hij vindt het leuk om met de bustripjes mee te gaan nu zijn rijbewijs niet is verlengd. Nippend van zijn rode wijn: 'Maar vandaag blijf ik hier, een beetje lezen en biljarten.'

EIGEN REGIE DUO is opgericht door Sjaan en Margaret (60), die vandaag ook meedraait in Bunnik. 'Ik werk sinds mijn 16e in de verpleeghuiszorg. Ik begon bij Huize Hiëronymus in Utrecht, waar ik ook mijn opleiding heb gedaan. Hier konden de ouderen vrij rondlopen in de grote tuin.' Door een nieuwe wet mochten mensen vanwege de privacy niet meer met vijf op een kamer slapen. 'Het verpleeghuis is toen gesloten en verhuisd naar een bovenetage. Daar kregen de bewoners een eigen kamer, maar ze hebben er veel voor moeten inleveren.' In die tijd vond een grote fusie plaats in de zorg en moesten alle teamleiders opnieuw op hun eigen functie solliciteren. Margaret en collega Sjaan kregen net als veel andere teamleiders te horen dat ze niet de juiste competenties hadden. 'Ik heb toen ontslag genomen en wilde er niks meer mee te maken hebben.' Gekscherend hebben Sjaan en Margaret toen gezegd: 'Wij gaan voor onszelf beginnen.' Tot hun verrassing was dat drie maanden later gelukt. 'Mijn uitgangspunt was: wat zouden mijn ouders met alzheimer willen, die we lang hebben verzorgd.' De opzet was eenvoudig: vraag mensen wat ze willen en luister ernaar. Laat ze de regie over hun daginvulling houden in plaats van dat het rooster of de groep alles bepaalt.' Verder werken alle medewerkers ook mee op de vloer. Er zijn geen lagen, geen beleidsmedewerkers of leidinggevenden. 'Dat scheelt kosten en daarom kunnen we meer bieden.' Margaret is verrast door het succes: inmiddels zijn er drie locaties.

DRAADJESVLEES 'Wat ik belangrijk vind aan de maaltijd? Ons hoofddoel is dat mensen een goede maaltijd eten, die ze een gevoel van welbehagen geeft. Door hun ouderdom of ziektebeeld hebben ze minder trek, maar is het juist van belang om goed te eten. Tegelijkertijd ervaren we de maaltijd als een belangrijke activiteit. We eten met elkaar, het is vers bereid, smaakvol, ruikt lekker en wordt mooi gepresenteerd.' Leon bedenkt het menu, maar vraagt de mensen ook regelmatig wat ze willen eten. Dat is veelal oudhollandse pot, zoals draadjesvlees met rode kool of andijviestamppot met gehaktballen. 'Dat is herkenbaar voor ze, dus waardevol.'

Tijd om aan tafel te gaan. Het menu van de dag staat op het schoolbord: aardappels met jus, krieltjes, bietjes, wortels, sla, schnitzels en tilapiafilet. Een uur later zijn de borden en schalen nagenoeg leeg. Margaret: 'We delen samen eten en dat biedt volop gespreksstof. Het hele maaltijdgebeuren is gewoon een feestje.'

Mireille de Putter schuift rond zes uur ergens in de Kromme Rijn-streek aan en eet een hapje mee. In deze rubriek fungeert de avondmaaltijd als spiegel van de regio. Je bent wat je eet.