• De majestueuze eik bij Kasteel Amerongen

    Wim Brinkerink

Bijzondere bomen (V), de eik

Zomertijd, komkommertijd. Eigenlijk verdient de machtige eik beter. Maar na de grove den, linde, beuk en es wordt het toch echt tijd om de eik zijn podium te geven. In de allereerste beschrijving van ons kikkerlandje, dat toen eigenlijk nog niet bestond, speelt de eik al een hoofdrol. De Romeinen verbaasden zich over de gigantische wouden. Plinius de Oudere schreef in 47 na Chr. het volgende: 'De eiken staan daar tot vlak aan de oevers, zo uitbundig groeien ze. Als ze door de golven zijn ondergraven of zijn losgeslagen door de stormvlagen, voeren ze, in de greep van hun wortels, enorme eilanden met zich mee.'

Naar buiten!

Joris Hellevoort

boswachter Utrechts Landschap

Meer dan 1500 jaar later speelt de eik nog steeds een hoofdrol en weer heeft de zee er mee te maken. Nederland ontpopte zich richting de Gouden eeuw als dé zeevarende natie van de wereld. Maar om boten te bouwen heb je hout nodig, veel hout. U snapt het al, de eik was de kurk waarop ons landje dreef. Voor een beetje oorlogsschip had je al gauw 2000 volwassen eiken nodig. Dus in Nederland waren op een gegeven moment de eiken nagenoeg verdwenen. En dus zijn we de Duitse wouden gaan slopen om onze wereldmacht te behouden. Hele vlotten machtige eiken dreven de Rijn af om hier te worden omgetoverd tot onze trotse schepen.

Niet verwonderlijk dat er in Nederland vrijwel geen eiken meer staan die vijfhonderd jaar of ouder zijn. Natuurlijk is dat al een zeer respectabele leeftijd. Toch kunnen eiken waarschijnlijk wel duizend jaar worden. De oudst bekende eiken in Utrecht zijn Adam en Eva op de heerlijkheid Stoutenburg, waarschijnlijk nog geplant door de raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt (16e/17e eeuw).

Dichterbij huis, in Amelisweerd, staan de hoogste eiken te groeien tot wel 40 meter. En weer dreigen dit soort eiken te verdwijnen voor transport. Nu niet meer over zee maar over land, de verbreding van de A27.

Eén van de mooiste exemplaren staat bij het kasteel Amerongen. Een dikke, hoge vrijwel vrijstaande eik torent hoog uit boven het kasteel. Hier staat hij veilig. Schepen zijn tegenwoordig van staal en een snelweg is daar niet te vinden. Zou deze eik 1000 jaar mogen worden? Ik hoop het, want een eik is niet alleen nuttig als houtleverancier. Veel organismen leven in en om de eik. Minimaal 500 verschillende soorten zijn afhankelijk van deze majestueuze bomen.

Dus komt u tijdens de vakantie een eik tegen, groet hem en wens hem een lang leven. Ik wens u een fijne vakantie.